تبلیغات
مقالات آموزشی وراهكارهای مدیریتی - راه ایجاد انگیزه برای حضور دانش آموزان در نماز جماعت مدارس
" .علی (ع) فرموده است : عقل که غریزه ی اختصاصی انسان و از سرمایه های طبیعی بشر است با علم آموزی و تجربه اندوزی افزایش می یابد.منبع : غررالحکم ،ص67 "
مقالات آموزشی وراهكارهای مدیریتی

آیه قرآن پخش زنده حرم حدیث موضوعی آیه قرآن

 

 



مقد مه :

     نماز میراث تمامی انبیاء است هر پیامبری که مبعوث به رسالت شد.انسانها را به نماز دعوت کرد و به آن سفارش نمود. (( قرآن کریم در «سوره مریم آیه 31 از دعوت به نماز حضرت عیسی (ع) و درآیات بعد از دعوت، به نماز حضرت اسماعیل (ع) یاد کرده است. در سوره طه خداوند به پیامبری (ص) می فرماید: «خانواده و پیروان خود را به نماز امر کن و در این دعوت شکیبا باش.» )) نماز کشتی نجات است که همه افراد بخصوص کودکان و نوجوانان ها و جوان ها را از طوفانها و خیزابها عبور می دهد و به ساحل آرامش و رستگاری می رساند.

نماز، تقدیم حمد و سپاس به درگاه خالق منان و کامل ترین پاسخ به عالی ترین نیاز انسان؛ فرصتی برای طراوت بخشیدن روح و پلی برای نیل به اوج کمال « نماز » . یعنی کمال جویی است . یکی از اساسی ترین ارکان حیات ، « نماز » . مطلق و زینت بخش شخصیت و منش مؤمنان است ، تمدن، فرهنگ، زندگی و تحرک جوامع انسانی است.

اگرچه نماز دارای اهمیت فراوان است، اما برگزار کردن نماز به جماعت اهمیت بیشتر دارد، زیرا نمازجماعت نمادی با ارزش از جامعه مطلوب اسلامی است که عناصری مانند رهبری، اتحاد و نظم را دربر می گیرد. بنابراین، مطالعه نماز جماعت و حکمتهای فراوانی که در آن نهفته، حایز اهمیت است. به همین دلیل، یکی از مهمترین مسائلی که فکر دینداران جوامع گوناگون بشری را به خود جلب کرده، این مسئله است که چگونه فرزندان جامعه را دیندار و نمازخوان کنند و آنها را از بهره های فراوان این ودیعه آسمانی پرنصیب سازند. پرستش حقیقتی است که در همه موجودات عالم وجود دارد و موجودی در عالم نیست که پرستنده حق نباشد. این حقیقت که گوشه هایی از رموز آن در عالم کشف و شهود برای عالمان راستین پدیدار گشته، در آیه شریفه 43 سوره بنی اسرائیل این گونه آورده شده است:

« و اِن مِن شَیء اِلاّ یُسَبِّحُ بِحَمدِه وَ لکنْ لا تَفْقَهُونَ تَسبیحَهُم »

« موجودی نیست که تسبیح گوی خداوند سبحان نباشد، لکن تسبیح آن ها را متوجه نمی شود »

آموزش و پرورش سنگ زیر بنای رشد و تربیت کودک است. بدون آموزش و پرورش اثر بخش هیچ کودکی روی سعادت و خوشبختی را نخواهد دید. توجه صرف به علم منهای پرورش، کودک را دچار مشکلات عدیده ای خواهد نمود. در این میان یکی از مسائل تربیتی کودکان که مطرح است پرداختن به تربیت دینی کودکان از جمله علاقه مند کردن آنها، به نماز و نماز جماعت است.

ساده انگاری در این مسیر نسل ها را به قربانگاه میکشد وسرمایه های انسانی را تباه می سازد مهم ترین عامل در تربیت نیکو در افراد درک و کاربرد مؤثّر نماز در زندگی است.انجام فریضه ی نماز باعث تربیت صحیح فرد خواهد شد و از این رهگذر نتایج سودمند عاید فرد و جامعه خواهد کرد.

در این میان اهمیت نماز جماعت بر کسی پوشیده نیست و آئین اسلام از بعد اجتماعی مهمّی برخوردار است وبر آن تکیه و تاکید کرده است. برگزاری نماز های روزانه ی واجب نیز به صورت جماعت و گروهی یکی از این برنامه هاست.

احادیث و روایات زیادی در مورد اهمیت نماز جماعت ذکر شده که  به چند مورد از آن ها اشاره میکنم.

از رسول خدا (ص) نقل شده: نماز کسی که اذان را بشنود و بی دلیل در نماز جماعت شرکت نکند، ارزشی ندارد. ( رسائل الشیعه،ج5، ص375 ).

در حدیثی تحقیر نماز جماعت، به منزله ی تحقیر خداوند، به شمار آمده است.(من لا یحضره الفقیه،ج1،ص377 )

اگر تعداد افراد در نماز جماعت از ده نفر گذشت حساب آنرا جز خدا کسی نمی داند.( مستدرک الوسائل،ج1،ص 487)

نماز جماعت علاوه بر پاداش های زیادی که دارد، آثار معنوی و اجتماعی و سیاسی و اخلاقی و تربیتی زیادی نیز در جامعه و افراد دارد از جمله جلوگیری از انحراف، افزایش خود کنترلی، افزایش خصلت ها و ارزش های مثبت فردی، کاهش جهل و افزایش ایمان، احساس همدردی وانسانیت، افزایش صبر و استقامت و..............

با همه ی پاداشها و آثاری که برای نماز جماعت وجود دارد، برخی از این فیض بزرگ محرومند و با تأسف شاهدیم که بسیاری به آن بی اعتنا و کم رغبت اندو حتی در همسایگی مسجد به سر میبرند، ولی در جماعت مسلمین حاضر نمیشوند که این موضوع واقعا درد آور است  قسمتی از این مشکل متوجه ما معلمان میباشد که سهم بزرگی در این قضیه داریم به همین علت من نیز بعنوان معلم که وظیفه ی تعلیم و تربیت گروهی از افراد جامعه را بر عهده دارم، وقتی مشاهده میکنم که دانش آموزانم با علاقه و رغبت در نماز جماعت شرکت نمیکنند و به بهانه های مختلف از شرکت در نماز جماعت شانه خالی میکنند وظیفه ی خود میدانم با توجه به اهمیت این موضوع به آن حساسیت نشان داده و قدمی در این راه بردارم و با استفاده از روشهای ابتکاری و جذاب و غیر مستقیم دانش آموزانم را با اهمیت نماز ونماز جماعت آشنا سازم و آن ها را به خواندن نماز و شرکت در نماز جماعت بدون اعمال زور و اجبار و ترساندن علاقه‌مند سازم وبا این کار از بروز بسیاری از مشکلات فردی و اجتماعی که ناشی از عدم پرداختن به این موضوع حاصل میشود جلو گیری کنم چرا که بنا به تحقیقات گوناگون بهترین زمان برای پرداختن به مسائل دینی از جمله نماز ونماز جماعت دوران دبستان به خصوص سن 9 سالگی و قبل از آن میباشد.

ومیدانیم که

    بر پایی نماز در مدارس وظیفه ای خطیر و بسیار حساس است، زیرا مدارس جدای از ویژگیهای منحصر به فرد، محل تشویق، اضطراب، رقابت های نگران کننده توأم با شکست و پدیده های ناخوشایند دیگری است که هر کدام از آن ها به تنهایی قادر به تبدیل محرکهای خنثی به محرکهای شرطی نیرومند فراخوان اضطراب و حالات ناخوشایند روانی می باشند . بنابراین ایجاد اصلاحات بنیادی به منظور تغییر در نگرش دانش آموزان نسبت به مناسک جاری به ویژه نماز جماعت می تواند زمینه ساز تحولات اساسی در شخصیت دانش آموزان شود و نه تنها نگرش آنها را نسبت به

 

صورت ظاهری عبادات بهبود بخشد . بلکه در جهت گیری اصولی به سوی ارزشهای انسانی آنها را هدایت نماید. بسیاری از مشکلات فردی و اجتماعی کاهش یافته و تهاجم فرهنگی بیگانه به نسل نو چندان کاری از پیش نخواهد برد و در زمینه فکری و اخلاقی از انحراف مصون خواهند ماند .  

 

ضرورت توجه ویژه به کودکان و نوجوانان

قال علی (ع) :

إِنَّمَا قَلْبُ الْحَدَثِ کَالْأَرْضِ الْخَالِیَةِ مَا أُلْقِیَ فِیهَا مِنْ شَیْ‏ءٍ قَبِلَتْهُ فَبَادَرْتُکَ بِالْأَدَبِ قَبْلَ أَنْ یَقْسُوَ قَلْبُکَ وَ یَشْتَغِلَ لُبُّکَ

 

قلب نوجوان چونان زمین کاشته نشده، آماده پذیرش هر بذرى است که در آن پاشیده شود. پس در تربیت تو شتاب کردم، پیش از آن که دل تو سخت شود، و عقل تو به چیز دیگرى مشغول گردد.

نهج البلاغة – نامه31

 

     همه ی کودکان و نوجوانان ، محتاج هدایتند و به یک برنامه ی صحیح زندگی نیاز دارند . این نیاز برآورده نمی شود ، مگر با پرورش حس مذهبی ، احیاء فطرت و فراهم نمودن زمینه های رشد و به کمال رساندن فضایل اخلاقی آنها که نماز کامل ترین پاسخ به عالی ترین نیاز انسان است.

 

     در دین ما نماز به عنوان ستون دین تلقی شده و ملاک ارزش آدمی و قبولی کلیه ی اعمال و فرائض دیگر اوست و اگر درست اقامه گردد، به عنوان معراج مؤمن و رأس دین شمرده می شود،که نیاز به مداومت ومحافظت دارد.

     بدون تردید ،همه ی جوانان و نوجوانان، بالفطره استعداد پذیرش و انجام تکالیف مذهبی را دارند اما آنچه مهم است ، چگونگی روش ها و ارائۀ شیوه های جذب آنها به سوی تکالیف مذهبی است . با اعتقاد بر این اصل بود که بر آن شدم تا دریابم که راهها و شیوه های جذب دانش آموزان به اقامۀ نماز جماعت ، که عالی ترین ارتباط انسان با خداست، چیست؟

     من به عنوان معاون پرورشی وتربیت بدنی اداره آموزش وپرورش ناحیه یک مشهد با قریب 85000 دانش آموز که ده ها هزار دانش آموز به حد تکلیف شرعی رسیده  وعده ای قریب التکلیف هسنند ، که باید برنامه ریزی برای    معاونین پرورشی ومربیان  وحتی مدیران مدارس  درجهت  هدایت دانش آموزان به سوی مسائل مذهبی و تربیت دینی آنان نقش مهمتری دارم ، می خواهم بدانم که راهکارهای ایجاد انگیزه در دانش آموزان، برای شرکت در نماز جماعت چیست ؟ و چگونه می توان آنان را نسبت به شرکت در نماز جماعت مدرسه ترغیب نمود.

خوشبختانه  تحقیقات و اقدامات زیادی توسط افراد و متخصین امر در مورد این موضوع انجام گرفته و می توان بامطالعه انها دراین هدف خطیر بهره جست

 

 

بیان مسئله :

     توجه به این که نماز آرامش دهنده ی دلها ، اصلاح کنندۀ فرد و اجتماع و پرچم اسلام است و عاملی است که موجب رهایی افراد از تنبلی ، گناه ، تباهی و دیگر رفتارهای زشت می شود ، و یکی از راههای تربیت دینی کودکان و نوجوانان ، یاد دادن نماز و شرکت دادن آنها در نماز جماعت می باشد ، برآن شدم تاپیرامون حضور دانش آموزان در  نماز جماعت مدارس بازدید هایی داشته باشم    

نتایج حاصله از  بازدید ها خیلی خوشایند نبود و سئوالاتی را در ذهن بوجود آورد

1- آیا دانش آموزانی که در نماز شرکت نمی کنند ، به نماز خواندن علاقه ای ندارند؟

2- آیا نماز را بلد هستند؟

3- آیا ممکن است در خانه، یا مسجد روستا نماز بخوانند که در نماز مدرسه شرکت نمی کنند ؟

4- آیا ممکن است والدین آنها نماز نخوانند و به نماز خواندن فرزندانشان اهمیت ندهند؟

5- آیا ممکن است مقدمات نماز مثل وضو را بلد نباشند؟

6- آیا شرایط خواندن نماز جماعت را بلدند و اهمیت نماز جماعت را می دانند؟

7 - شاید وقت نماز و محل برگزاری نماز مدرسه مناسب نباشد ؟

8- شاید نیاز است نمازمان را متنوع کنیم ؟

9 – شاید هم دلیل دیگری داشته باشد؟

10-آیا معلمین ودیگر عوامل آموزشگاه که دانش آموزان آنها را الگوهای خود می دانند  منظم در نمازجماعت شرکت نمی کنند؟

و...........

 

بررسی علت عدم شرکت بعضی از  دانش آموزان در نمازهای جماعت بااستفاده از مصاحبه /مطالعه مقالات واینترنت

 

1-   مصاحبه با اعضای انجمن اولیای مدرسه و بعضی از خانواده های دانش آموزان و مصاحبه با بعضی از همکاران خود در اداره و مدارس که سابقه کاری آنها بیشتر از بنده بوده است ؛

 

   تحقیقات نشان می دهد  اکثر اولیای این دانش آموزان معتقدند که فرزندانشان در منزل نماز می خوانند و بعضی اوقات هم در نماز جماعت در مسجد محل خود شرکت می کنند . عده ایی می گویند که فرزندانشان اصلاً نماز نمی خوانند یا گاهی اوقات نماز می خوانند و در نماز خواندن خود سهل انگاری زیادی دارند و به درستی نمازهای خود را نمی خوانند و هرچه آنها را نصیحت می کنند گوش نمی دهند .

     مدیران و بعضی از دبیران هم معتقد به این موضوع بودند که شرکت دانش آموزان در نماز جماعت مدرسه از روی علاقه نیست و اکثر آنها در زنگ نماز یا نمی آیند یا دیر به نماز جماعت می آیند و حتی از آنها این سوال را شده که ((مهمترین دلایل عدم شرکت دانش آموزان در نماز جماعت مدارس  چه می دانید ؟ ))

 و آنها نیز پاسخ های زیر را دادند :

     - متنوع نبودن برنامه های نماز

 - محیط زندگی ( محیط و محله ای که دانش آموزان در آن زندگی می کنند ) - نداشتن الگوی مناسب

 - واگذاری مسئولیت ها به افراد خاص و بر انگیختن حس حسادت بین دانش آموزان

 - عدم آشنایی کافی

- عدم استفاده از تشویق

 - توسل به زور و اجبار

 - اهمیت ندادن به نماز مدرسه، از طرف معلمان و کادر مدرسه و عدم شرکت آنان در نماز

 

 

 

 

 راهکارهایی برای ایجاد انگیزه  دردانش آموزان جهت حضور بیشتر درنمازهای جماعت

     بعد از انجام این مصاحبه ها و لیست کردن دلایلی که از سمت همکاران و خانواده ها برای عدم استقبال دانش آموزان به نماز جماعت عنوان شده بود از آنها راهکارهایی برای شرکت بیشتر دانش آموزان در نماز جماعت خواستم که آنها هم راهکارهای زیر را به بنده پیشنهاد دادند :

 

- اهمیت خانواده ها به نماز و تشویق فرزندانشان به نماز خواندن .

- اهمیت به نماز در مدرسه و شرکت معلمان در نماز جماعت مدرسه .

- متنوع کردن برنامه های نماز جماعت .

- تقسیم مسئولیت به صورت چرخشی،به طوری که تمام دانش آموزان در برگزاری نماز سهیم باشند.

- تبلیغات کافی و سازنده .

- استفاده از تشویق ، اهداء جایزه و پخش شیرینی در مواقع لزوم .

- برگزاری مسابقه ، خواندن شعر و قصه گویی بین بعضی از نمازها .

- عدم توسل به زور و اجبار و اختیاری کردن شرکت در نماز جماعت.

 

2-مطالعه کتب ، مقالات و مجلات مرتبط با این موضوع :

 

     با توجه به مطالعاتی که انجام دادم و کتابها ، مقالات و مجلاتی که در این زمینه مطالعه کردم که این مقالات هم یاریگر بنده در انجام پژوهشم بود و هم متوجه شدم که کسانی بودند که قبل از بنده با این مشکل مواجهه شده بودند .

آقای داود راعی در وبلاگ خود در مقاله ایی تحت عنوان ( راه های علاقه مند کردن دانش آموزان به نماز ) راههای درمان آسیب های اجتماعی نماز گریزی دانش آموزان را به شرح زیر معرفی می کند :

 

              

1-. به کارگیری روش محبت

2. استفاده از روش الگویی

3. روش تذکر

4. نقل یا نمایش قصه‌ها و خاطره‌های زیبا در ارتباط با اهمیت و عظمت نماز

5. احداث و زیباسازی مساجد و نمازخانه‌ها

6. ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری امام جماعت مساجد و مدارس است. خلق و خوی نیکوی امام مسجد و مهارت اجتماعی او در برقراری ارتباط با نمازگذاران فوق‌العاده مؤثر است، اگر رفتار مناسب و حاکی از احترام مشاهده نمایند، به نماز علاقمند می‌شوند.

7. بیان رمز و راز نماز و آثار

     خانم مینو شریفی دروازه مدیر آموزگار دبستان دخترانه صاحب الزمان (عج) – منطقه جعفرآباد در اقدام پژوهی خود که با عنوان ( چگونه توانستم دانش آموزان را به شرکت در نماز جماعت مدرسه علاقه مند کنم؟) بود راهکارهای زیر را پیشنهاد می دهد :

1- تشکیل جلسه آموزشی و تربیتی ویژه والدین با حضور افراد کارشناس

 2- استفاده از روش تدریس همیار نماز

 3- برگزاری جشن نماز 4- تهیه دفترچه نماز

5- بازی کارت های نماز

6- تهیه و تکثیر جدول نماز برای فراگیران در خانه

 7- بیان داستان هایی در رابطه با نماز از بزرگان و استفاده از سی دی های آموزشی نماز

 8- دادن کارت نماز

9- پذیرایی از دانش آموزان

 10- استفاده از هر فرصت و موقعیت

 

 

     علی حاجی بابایی در وبلاگ خود مهم ترین راهکارهای جذب دانش آموزان به نماز جماعت را با توجه به خلاصه ایی از 90 تحقیق فرهنگیان منطقه اسفراین در خصوص نماز به شرح زیر معرفی می کند :

     ۱- تبیین اثرات نماز

2- تکریم وشخصیت دادن به دانش آموزان

3- نشاط آفرینی فرهنگی و اعتقادی و خود باوری در دانش آموزان

4- ایجاد رابطه قوی دینی بین معلم و دانش آموز

5- داشتن نمازخانه جذاب و عالی و استفاده از رنگ های دلپذیر

6- باز گو نمودن اهمیت و ضرورت نماز به اولیا دانش آموزان

7- اجرای مسابقات مختلف در خصوص نماز و اهدا جوایز به دانش آموزان برتر

8- داشتن دوستان دینی در مدرسه

9- شرکت معلمین ،مدیر،معاون، در کنار دانش آموزان در نماز جماعت

10-                      برگزاری نمایشگاه در خصوص نماز از آثار دانش آموزان

11-                     توزیع کتب دینی و اخلاقی ساده

12-                     معرفی دانش آموزان نماز گزار و تشویق آنان در حضور دیگران

13-                      دادن هدیه به هنگام نماز به دانش آموزان

 14- استفاده از دانش آموزان خوش صدا برای اذان و ....

   15- پخش فیلم های آموزنده در آموزشگاه در خصوص نماز

 16- ارتباط مستمر با مساجد و نماز جمعه

17- بیان احادیث شیوا وبلیغ در خصوص نماز

 18- استفاده از روحانیون جوان و شاداب و تاثیر گذار

 19- داشتن سخنرانی کوتاه و مفید دربین نماز ها

20- اقامه نماز در منزل توسط والدین

 21- برگزاری همایش نماز برای دانش آموزان

 22- برگزاری همایش نماز برای اولیا

 23- داشتن گفتگوی صمیمی با دانش آموزان در خصوص نماز

 24- داشتن میزگرد دانش آموزی در خصوص نماز با رهبری کادر مدرسه

 25- فعال نمودن شورای مدرسه و انجمن اولیا وداشتن مصوبات اجرایی در خصوص نماز

 26- ارائه الگوی عملی مناسب به دانش آموزان

 27- معرفی چهر های برتر دینی و ذکر موفقیت های آنان

 28- برگزاری اردو های زیارتی و سیا حتی

 29- انتخاب بهترین زمان آموزشگاه بعد از اوقات شرعی برای نماز

 30- بیان داستا نها و قصه های در خصوص نماز

 31- استفاده از تمثیل و شعر و ادبیات در سخنرانی در خصوص نماز

 32- معرفی دانش آموزان نماز خوان و مومن به صورت منطقه ای به کلیه مدارس

 33- چاپ عکس دانش آموزان نماز خوان در جراید محلی

 34- ارائه سی دی های آموزشی به دانش آموزان در خصوص نماز

 35- اختصاص زمان کوتاهی در آغاز کلاس به بیان آثار نماز توسط همه دبیران در کلاس

 36- اختصاص دو روز در هفته در مراسم آغازین به مباحث نماز

 37- ایجادرفتار دوستانه برای شرکت در نماز و نبود زور و اجبار

 38- ایجاد سرویس های بهداشتی مجهز در مدارس

 39- رفتار و کردار عملی کادر مدرسه

 40- داشتن کتابخانه غنی با کتاب های سودمند در خصوص نماز





موضوعات مرتبط : دینی ، عمومی ،


ادامه مطلب
نوشته شده در تاریخ : چهارشنبه 9 اردیبهشت 1394 | نویسنده : بشیری مدیریت وبلاگ | نظرات ()

 

شیوه مدیریت روابط انسانی مطلوب در مدرسه چگونه است؟






  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

ساعت فلش مذهبی اوقات شرعی

فال حافظ


استخاره آنلاین با قرآن کریم


 

.